{"id":141,"date":"2015-06-04T23:00:24","date_gmt":"2015-06-04T21:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/klokkarvik.norplex.demo1.no\/?page_id=141"},"modified":"2023-11-08T12:31:14","modified_gmt":"2023-11-08T11:31:14","slug":"lokalhistorie-om-skulen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/?page_id=141","title":{"rendered":"Lokalhistorie – Om skulen"},"content":{"rendered":"

TIL DEG SOM ER INTERESSERT I LOKALHISTORIE ELLER GODE HISTORIER.<\/h3>\n

(Fortald av: Johannes H\u00f8yland<\/h4>\n

Skrivar og illustrasjoner: \u00a0Jarle S\u00e6lensminde.)<\/h4>\n

 <\/p>\n

\"klepp-premie\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

P\u00e5 siste lutefisklag i Grendahuset, lova vi \u00e5 skrive om lokalhistorie p\u00e5 klokkarvik.no. \u00a0Vi lova og \u00e5 \u00a0skrive gode historier. P\u00e5 denne lutefiskfesten kom det fram mange hendingar og opplevingar som gjev gode tidsbilete og som fortel mykje om korleis det var \u00e5 bu p\u00e5 Klokkarvik for 40 \u201350 \u00e5r sidan.<\/p>\n

Men det vi opplever no, er om f\u00e5 \u00e5r historie. H\u00e5pet er at du som les dette vil hjelpe oss \u00e5 skrive god lokalhistorie, men og dele historier med oss. \u00a0Sj\u00f8lvopplevde, eller historier du er blitt fortald, -alt kan vere interessant. I denne fasen noterer vi likt og ulikt. Eg har starta med \u00e5 skrive ned Johannes H\u00f8yland sine forteljingar. \u00a0Det var han som kom bort til meg ein kveld med ideen til dette \u201dprosjektet\u201d. Han er eit oppkomme av gode historiar, s\u00e5 det er naturleg \u00e5 sikre desse f\u00f8rst.<\/p>\n

SKULEN P\u00c5 SUND.<\/h3>\n
\"hammarslands-hus\"<\/a>
Huset til Olav Hammarsland til h\u00f8gre i biletet. (Foto: Tore Bj\u00f8rn Viks\u00f8y)<\/figcaption><\/figure>\n

Fr\u00e5 f\u00f8rst av er skulen g\u00e5tt ut fr\u00e5 kyrkja. \u00a0I lange tider var han rein religionsskule, der m\u00e5let var \u00e5 syta for at born og ungdom fekk tileigna seg eit fastsett minstem\u00e5l av kristendomskunnskap, og etterkvart l\u00e6ra seg lesekunsten. Det var i f\u00f8rste rekkje innf\u00f8ringa av konfirmasjonen i 1736 som gjorde det naudsynt med ei meir organisert form for denne oppl\u00e6ringa, som vart utforma og p\u00e5boden ved forordning og lov.<\/p>\n

\u201dLov om Almue-Skolev\u00e6senet p\u00e5 Landet\u201d av 1827 p\u00e5byd m.a. at det ved hovedkyrkja i prestegjeldet skulle tilsetjast ein klokkar (kirkesanger), som ogs\u00e5 skulle vere skoleholder ved ein fast skule p\u00e5 staden, anten \u201di sit eget, eller et andet ham av skolekommisjonen anvist hus\u201d, for \u201dfor alle b\u00f8rn i den omkrets som skolekommisjonen bestemmer\u201d.
\nI 1835 vart det oppretta fast skule p\u00e5 Sund med hovedkirkesanger Kj\u00e6rland (fr\u00e5 Granvin) som l\u00e6rar. (Kjelde: \u00a0Tidlegare skulesjef Bjarne Havneraas)
\nDen f\u00f8rste faste skulen i kommunen var alts\u00e5 her p\u00e5 Sund. \u00a0F\u00f8r den tid hadde det vore oppl\u00e6ring i omgangsskulen. \u00a0Utanom Sund krins fekk storparten av borna \u00a0oppl\u00e6ringa si i omgangsskulen fram til 1860-70 \u00e5ra.<\/p>\n

Det f\u00f8rste skulehuset vi kjenner til p\u00e5 Sund l\u00e5g der Olav Hammersland sitt hus no er. \u00a0Vi har h\u00f8yrt at d\u00e5 huset \u00a0til Elsa S\u00e6le ( Elsa i posten) kom, vart delar av dette bygd med materialar fr\u00e5 det gamle skulehuset. \u00a0Skulehuset p\u00e5 Skuleneset var ikkje ferdig f\u00f8r i 1913 eller 15. \u00a0I tida etter at det f\u00f8rste bygget vart rive, og f\u00f8r det nye var ferdig, m\u00e5tte ein finne mellombels l\u00f8ysingar. Mykje tyder p\u00e5 at det ei tid var skule i naustet til Elsa i posten \u00a0og i nordastova \u00a0i huset til Olav Hammersland.<\/p>\n

Vika der b\u00e5tlaget no har slipp, heitte f\u00f8r Smedafj\u00f8ro. \u00a0Det var ei smia der Elsa sitt hus no er, \u00a0kanskje i den same kjellaren. \u00a0 Seinare \u00a0fekk vika namnet Klokkarvik, d\u00e5 klokkarjorda blei skilt ut. \u00a0Etterkvart blei dette namnet p\u00e5 heile krinsen. \u00a0Det var s\u00e5 mange stader i landet som heitte Sund, og posten kom feil til alle tider. Fr\u00e5 s\u00f8r gjekk vegen til skuleneset \u00a0via barakken til Atle Berge og gjennom tunet til \u00a0Elsa. \u00a0Fr\u00e5 skulen gjekk veg (sti) vidare nord til Kyrkjetrappa i Nordrev\u00e5gen og til bakariet. \u00a0Ein veg gjekk til Bessadalen, ein annan via kraftverket og nordover.<\/p>\n

\"elsapostenhus\"<\/a>
Huset til «Elsa i posten» eller Elsa S\u00e6le (Foto: Kristin B Viks\u00f8y)<\/figcaption><\/figure>\n

Skulen p\u00e5 skuleneset hadde sm\u00e5skule og storskule, med to klasserom. \u00a0Oppe var det \u201dl\u00e6rarinneleilighet\u201d i aust. \u00a0Vi er ikkje sikre p\u00e5 om ho hadde begge romma. P\u00e5 Skuleneset var det skule til 1973, alts\u00e5 i 60 \u00e5r. I 1916 vedtok heradsstyret \u00e5 byggje l\u00e6rarbustad p\u00e5 Sund. \u00a0No hadde ein kome fram til at det var viktig \u00e5 skaffe gode l\u00e6rarar. \u00a0Stundom m\u00e5tte dei \u00a0lokkast fr\u00e5 andre krinsar eller fr\u00e5 andre kommunar. \u00a0D\u00e5 m\u00e5tte kommunen tilby hus. S\u00e5 seint som for 120 \u00e5r sidan var det folk i kommunestyret som ikkje kunne skriva namnet sitt, men m\u00e5tte underskriva m\u00f8teboka \u201dmed p\u00e5holden penn\u201d. S\u00e5 skule vart etterkvart sett p\u00e5 som viktig.
\n\u201dI lang tid hadde ein som ville verta skulel\u00e6rar sett p\u00e5 som ein svekling, som ikkje dugde til noko s\u00e6rs\u201d(bygdeboka). \u00a0Dette synet endra seg alts\u00e5 etterkvart.<\/p>\n

Det var skulekommisjonen som skulle styre skulen i samsvar med lova.\u00a0Skulekommisjonen var samansett av soknepresten, lensmannen, medhjelparane og valmennene (formannskapsmedlemene).<\/p>\n

Visstnok skal ein av dei og ha hatt i oppg\u00e5ve \u00e5 vere prylar. \u00a0Han skulle f\u00e5 skikk p\u00e5 dei som hadde gjort alvorlege fantestrekar. \u00a05Skulen skulle fr\u00e5 f\u00f8rst av gje oppl\u00e6ring i : \u00a0L\u00e6sning, Religion og Bibelhistorie, Sang efter Psalmebogen, Skrivning og Regning. \u00a0Hver Dag skulle begynne og slutte med B\u00f8n og en Psalme.\u00a0I 1892 hadde Sund krets 37 b\u00f8rn og 24 ugers skole.<\/p>\n

\"gamleskulen\"<\/a>
Gamleskulen p\u00e5 «Skuleneset» ein vinterdag (Foto: Kristin B Viks\u00f8y)<\/figcaption><\/figure>\n

Kvar skulekrins hadde sitt krinsstyre med ein krinsformann. \u00a0Korleis dette fungerte i praksis, veit vi for lite om.
\nVi vil utfordre Robert Skjoldal og Sverre Bungum til \u00e5 \u00a0skrive litt om dette.\u00a0Slik vi har forst\u00e5tt det, m\u00e5tte krinsstyret ogs\u00e5 ta seg av mykje av vedlikehaldet p\u00e5 skulen.<\/p>\n

JOHANNES H\u00d8YLAND FORTEL OM SKULETIDA.<\/h3>\n

F\u00f8rst noko som bestefar til Johannes fortalde:<\/p>\n

Oksepisken.<\/h3>\n

Bestefar til Johannes gjekk p\u00e5 skule i Skogsv\u00e5gen. D\u00e5 han gjekk p\u00e5 skulen, hadde l\u00e6raren organisert det slik at alle dei flinke elevane sat framme. Dei som hadde tungt for \u00e5 l\u00e6ra, eller som ikkje kunne vera rolege, sat bak. Dette var kring \u00e5rhundreskiftet. \u00a0L\u00e6raren ville heilt tydeleg ha respekt, og likte ikkje uro p\u00e5 bakarste pulterekkje. Difor hadde han skaffa seg ein skikkeleg oksepisk. \u00a0Denne pisken var akkurat s\u00e5 lang at den n\u00e5dde \u00a0nesten i nasetippen p\u00e5 uroelementa bak. Han hadde ein fantastisk teknikk til \u00e5 f\u00e5 pisken til \u00e5 smelle nesten i fjeset p\u00e5 rakkarane.
\nDei var ikkje heilt trygge utan at dei lente seg godt tilbake i benken. Ein av dei fann ei r\u00e5d til \u00e5 bli litt tryggare. Ein gong l\u00e6raren ikkje var til stades, skar han ein bit av pisken,- akkurat nok til at den ikkje kunne n\u00e5 fram der den var meint. \u00a0Han passa p\u00e5 \u00e5 sverte kuttet med sot, slik at l\u00e6raren ikkje kunne sj\u00e5 forskjell.<\/p>\n

Snott p\u00e5 avvegar.<\/h3>\n

Johannes i Kr\u00e5na fortalde og ei historie om kor ille det kunne vere p\u00e5 skulen for hundre \u00e5r sidan. \u00a0Han fortalde om l\u00e6raren som stadig snytte seg med fingrane, og kvitta seg med sn\u00f8rret ved \u00e5 kaste det mot golvet. \u00a0Det hende at han traff elevane i staden. \u00a0Ein gong fekk ein av gutane heile klysa rett i panna.
\nSkulen var nok mykje betre i 50- \u00e5ra, d\u00e5 Johannes sj\u00f8lv var elev. \u00a0Her fortel han om si eiga skuletid:<\/p>\n

Fyre i omnen.<\/h3>\n

Skulen hadde to klasserom. \u00a0Dei vart oppvarma med vedomnar. \u00a0I mi tid var det Tomine B\u00f8e som m\u00e5tte fyre i omnen om morgonen. \u00a0Ho vaska ogs\u00e5 n\u00e5r dagen var slutt. Mange var v\u00e5te n\u00e5r dei kom p\u00e5 skulen. Dei fr\u00e5 Laksen m\u00e5tte g\u00e5 gjennom utmarka i alle slags ver. D\u00e5 var det godt \u00e5 t\u00f8rka kleda sine n\u00e6r omnen.<\/p>\n

\"sti-laksen\"<\/a>
Stien i «Laksen» forbi den store maurtua. (Foto: Kristin B Viks\u00f8y)<\/figcaption><\/figure>\n

Det siste Tomine gjorde f\u00f8r ferien, var \u00e5 pusse omnane med omnspuss. \u00a0Vi gledde oss til den f\u00f8rste fyringa p\u00e5 hausten. \u00a0D\u00e5 hjalp vi gjerne med \u00e5 fyre ekstra hardt,- s\u00e5 visste vi at det gjerne vart s\u00e5 mykje r\u00f8ykutvikling at vi m\u00e5tte ut av rommet og f\u00e5 fri.<\/p>\n

\"tomine-torke-kle\"<\/a>
Tomine t\u00f8rke kle ved ovnen. Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Friminutta.<\/h3>\n

I friminutta var det gjerne \u00e5 sl\u00e5 ball. \u00a0Alle som har vore p\u00e5 den gamle skuleplassen veit at her kunne det lett skje uhell. \u00a0Til d\u00f8mes for ballen p\u00e5 sj\u00f8en rett som det var. D\u00e5 var gode r\u00e5d dyre. \u00a0Men vi visste eigentleg kva vi hadde \u00e5 gjere: \u00a0Springe bort og l\u00e5ne b\u00e5ten til Elsa f\u00f8r ballen dreiv for langt. Var vi ikkje raske nok, hende det at den rak til Bessafj\u00f8ro f\u00f8r vi n\u00e5dde i den. Oftast fann vi den att, \u00a0men vi sytte jo for at det tok litt tid. \u00a0D\u00e5 slapp vi gjerne unna ein matematikktime. \u00a0Vi vart liggjande godt etter i matematikk og rakk aldri fram til dei siste kapitla i \u00a0boka.<\/p>\n

\"redding-av-ball\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Storefri.<\/h3>\n

Middagspausen var gjerne lengre enn det som no er vanleg. \u00a0Eg gjekk gjerne heim d\u00e5 for \u00e5 ete. \u00a0Men om sommaren, n\u00e5r temperaturen var bra nok i sj\u00f8en, m\u00e5tte vi nytte h\u00f8vet til \u00e5 l\u00e6re oss symjing. \u00a0Slike dagar gjekk vi til skulen med badebukse under. \u00a0D\u00e5 nytta vi matpausen \u00a0til bading \u00a0nede p\u00e5 skuleneset. \u00a0Ingebrigt Skoge sat vakt p\u00e5 haugen n\u00e5r vi bada og vi \u00f8vde med liv og lyst i den vesle fj\u00f8ra. Nesten alle p\u00e5 skulen l\u00e6rte seg \u00e5 symje. \u00a0Ei av jentene var ekspert i teoretisk symjing. \u00a0Ho tok perfekte symjetak liggjande p\u00e5 ein krakk. \u00a0I vatnet derimot, kom ho til kort.<\/p>\n

\"svmming\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

L\u00e6raren hadde grisar.<\/h3>\n

Ingebrigt Skoge hadde grisar i fj\u00f8set sitt. \u00a0Det var ei utfordring \u00e5 pr\u00f8ve \u00e5 ri dei. Grisar skyt rygg og vert krakilske, nett slik som ville hestar p\u00e5 amerikansk rodeo. \u00a0Og ikkje er det noko \u00e5 halde seg fast i heller. \u00a0S\u00e5 det er mykje god underhaldning i griseriding. No var det ikkje slik at vi reid p\u00e5 gris i friminutta, men vi gjekk no gjerne bort til l\u00e6raren i fritida og.<\/p>\n

Brigten hadde ikkje desse grisene for at vi skulle ha noko \u00e5 leike oss med. \u00a0Han dreiv ikkje ridesenter. \u00a0Grisane var mat. \u00a0N\u00e5r tida var komen, m\u00e5tte dei slaktast. \u00a0Det gjekk f\u00f8re seg ved kjellaren hans. \u00a0Vi slapp ikkje inn der, men vi stod klistra til kjellarglaset for \u00e5 f\u00e5 med oss mest muleg av prosessen. \u00a0Gjennom ruta opplevde vi femti\u00e5ras skrekkfilm. Men det vi eigentleg var ute etter, var grisebl\u00e6ra. \u00a0Den tenkte vi \u00e5 bruke til fotball.<\/p>\n

\"purkeridning\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Utedo p\u00e5 skulen<\/h3>\n

 <\/p>\n

P\u00e5 nord-austsida av skulen stod utedoen. \u00a0Der var to jentedo og to gutedo, pluss pissoar. \u00a0Der hadde guttane hard konkurrane om \u00e5 pisse h\u00f8gast opp p\u00e5 veggen. \u00a0Alle rekordfors\u00f8k vart h\u00f8gtideleg m\u00e5lte og \u00a0rekordane merka av p\u00e5 veggen. \u00a0Det er usikkert kven som har den siste offisielle rekorden, for utedoen brann opp p\u00e5 70-talet. \u00a0D\u00e5 forsvann alle merkene.<\/p>\n

\"rekord-guttedo\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Undervisning.<\/h3>\n

F\u00f8rste time m\u00e5ndag hadde vi alltid Kristendom. \u00a0D\u00e5 var det bibelhistorie eller kyrkjehistorie. \u00a0Brigten visste godt om vi hadde vore seint ute p\u00e5 noko om s\u00f8ndagen. \u00a0D\u00e5 kunne du vere sikker p\u00e5 at han h\u00f8yrde oss i leksa. \u00a0S\u00e5 det var viktig \u00e5 ha taktikken klar og forutsj\u00e5 kva vi kunne bli h\u00f8yrd i.<\/p>\n

Ingebrigt Skoge var ein god l\u00e6rar. \u00a0Han var ein fantastisk forteljar som gjorde historie og bibelhistorie levande for oss. \u00a0Han var ogs\u00e5 god til \u00e5 forklare og vise, slik at vi forsto og l\u00e6rte. \u00a0Fysikk og kjemiutstyret var godt og illustrerande. \u00a0Han tok oss mykje med ut for \u00e5 l\u00e6re. \u00a0Ofte hjalp vi han med arbeid ogs\u00e5 om ettermiddagen, og l\u00e6rte mykje av det. N\u00e5r det trengtes, kunne han vere skikkeleg streng.<\/p>\n

Seinare har skulepolitikk blitt meir kvinnedominert og det har p\u00e5verka innhaldet i skulen ogs\u00e5. \u00a0Det har blitt f\u00e6rre realistiske fysikkfors\u00f8k, mindre naturfag, \u00a0mindre og forsiktigare fysisk aktivitet, mindre tresl\u00f8yd og mindre undervisning ute.<\/p>\n

Audiovisuelle hjelpemiddel.<\/h3>\n

P\u00e5 skulen fekk vi radio i 1956. \u00a0D\u00e5 begynte ei ny tid. \u00a0Det var ein stor, moderne radio av typen \u201dRadionett\u201d. \u00a0Den var nok f\u00f8rst og fremst kj\u00f8pt inn for at vi skulle h\u00f8yre p\u00e5 skulekringkastinga. \u00a0Dei hadde sending til faste tider. \u00a0D\u00e5 \u00a0var det viktig \u00e5 vere p\u00e5 plass n\u00e5r sendinga begynte. \u00a0Vi hadde eigne hefte til sendingane. \u00a0Dei hadde stoff som skulle f\u00f8rebu oss p\u00e5 det vi skulle h\u00f8yre, og hadde oppg\u00e5ver vi skulle l\u00f8yse etterp\u00e5. Men den nye radioen gav oss ogs\u00e5 sjansen til \u00e5 h\u00f8yre musikk p\u00e5 BBC. \u00a0Det sneik vi oss til om morgonen etter at Tomine hadde fyrt i omnen, og f\u00f8r l\u00e6raren kom. \u00a0Det var nesten ei andaktstund for oss!<\/p>\n

\u00c5ret etter at vi fekk radio, fekk vi ogs\u00e5 bandopptakar. \u00a0Det var ein stor, moderne Tandberg. \u00a0No kunne vi ta opp skulekringkastingsprogramma og bruke dei omatt utan \u00e5 vere avhengig av sendetidene i radioen. \u00a0For eit fantastisk kjempesteg inn i den moderne, audiovisuelle tida!<\/p>\n

Gym.- timar.<\/h3>\n

I gymnastikktimane var vi alltid ute. \u00a0Vi hadde gjerne linjegymnastikk p\u00e5 skuleplassen. \u00a0Ofte samla vi opp desse timane \u00a0og hadde friidrett med springing, hopping og kasting.\u00a0Om vinteren gjekk vi p\u00e5 ski og skeiser n\u00e5r det var sjanse til det. \u00a0Eg hugsar at vi gjekk p\u00e5 skitur til Dommedalen. \u00a0Ein gong gjekk vi p\u00e5 skitur til F\u00f8rde og via Langavatnet til Dommedalen. \u00a0Det er ein temmeleg lang tur. \u00a0Brigten var alltid med.<\/p>\n

\"skitur-dommedalen\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Var isen trygg, gjekk vi p\u00e5 skeiser p\u00e5 Sundsvatnet eller B\u00f8rnesvatnet. \u00a0D\u00e5 var det konkurransar, og l\u00e6raren tok tida for \u00e5 sj\u00e5 kven som gjekk fortast.<\/p>\n

\"bornesvannet\"<\/a>
Parti fr\u00e5 B\u00f8rnesvatnet sett fr\u00e5 nord. (Foto. Kristin B Viks\u00f8y)<\/figcaption><\/figure>\n

Sl\u00f8yd og handarbeid.<\/h3>\n

Sl\u00f8yd og handarbeid var dei kjekkaste faga. \u00a0Dette arbeidde vi med i periodar. \u00a0D\u00e5 vart klasseromma gjorde om til sl\u00f8ydsal og handarbeidsrom. Jentene skulle ha handarbeid i det minste rommet, og gutane sl\u00f8yd i det store. \u00a0Sm\u00e5skuleelevane hadde fri i denne kurstida og alle timane gjekk med til sl\u00f8yd og handarbeid!<\/p>\n

Sl\u00f8ydbenkane og utstyret gjekk p\u00e5 omgang i kommunen. \u00a0Sl\u00f8ydbenkane \u00a0vart frakta \u00a0fr\u00e5 Steinsland med b\u00e5t,- gamle \u201dVatlestraumen\u201d. \u00a0Det var v\u00e5r oppg\u00e5ve \u00e5 bere alt fr\u00e5 kaien og heile vegen bort til skulen. \u00a0Men i denne saka var vi skikkeleg arbeidsvillige, for vi gledde oss til snekring og saging! \u00a0S\u00e5 fekk vi tilsendt materialar som l\u00e6raren hadde \u00a0bestilt. \u00a0Det m\u00e5tte og berast fr\u00e5 kaien. \u00a0N\u00e5r alt var p\u00e5 plass, m\u00e5tte verkt\u00f8y slipast . \u00a0Sl\u00f8ydsagene hadde tau som m\u00e5tte stramast opp. \u00a0Og s\u00e5 kom det ei syl\u00e6rarinne til oss i denne perioden. \u00a0Sj\u00f8lvsagt var vi spente p\u00e5 korleis ho s\u00e5g ut.<\/p>\n

No hadde vi alts\u00e5 f\u00e5tt eit \u00a0lager med nye materialar til skulen. \u00a0Her l\u00e5g ein fin stabel \u00a0som pirra v\u00e5r kreativitet. \u00a0I hovudet danna det seg flotte bilete av kva all denne herlegdomen kunne brukast til. \u00a0S\u00e6rleg dei breie, lange, \u00a0lettb\u00f8yelege halvtomsborda var freistande. \u00a0Nokre av dei forsvann plutseleg, – d\u00e5 l\u00e6raren var til middag, og dukka etterkvart opp som kano nede i fj\u00f8ra. \u00a0Men sj\u00f8lv om den vart tetta med \u00a0margarin og alt anna som var tilgjengeleg, lak den som ei sil. \u00a0Den vart aldri sj\u00f8dyktig. \u00a0Ingebrigt Skoge derimot, blei dyktig sint.<\/p>\n

\u00c5ret etter blei ein stor del av halvtomsborda nytta til duekleive p\u00e5 B\u00f8rnes.<\/p>\n

\"kano\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

No visste vi kva det innebar: \u00a0N\u00e5r halvtomsborda var borte, m\u00e5tte vi h\u00f8vle desto meir p\u00e5 dei tjukkare fj\u00f8lene. \u00a0Eit helseslet, sp\u00f8r du meg.<\/p>\n

P\u00e5 sl\u00f8yden laga vi br\u00f8dfj\u00f8ler. \u00a0Seinare gjorde vi meir av n\u00f8yaktighetsarbeid,- vi laga skrin og vi laga serveringsbrikke. \u00a0Serveringsbrikka skulle beisast. \u00a0D\u00e5 m\u00e5tte vi blande beispulver i varmt vatn. \u00a0Ein av elevane hadde ikkje varmt vatn tilgjengeleg akkurat d\u00e5 han skulle til \u00e5 beise. \u00a0\u201dHeldigvis\u201d var det ein av medelevane som \u00a0visste r\u00e5d: \u00a0Han pissa i karet og dryssa pulveret oppi. Eigaren av brikka merka ingenting og beisa \u00a0den flott. \u00a0Til slutt fekk overflata \u00a0eit godt lakklag. Det vart bore fram mykje god mat p\u00e5 denne serveringsbrikka i mange \u00e5r.<\/p>\n

\"serveringsbrikka\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Dei som var flinkast fekk lage kuronne-brett. \u00a0Det var vanskeleg og tok lang tid. \u00a0Men det var kjekt \u00e5 spele kuronne etterp\u00e5. \u00a0\u00c5 lage kuler eller \u00a0gode brikker var ikkje lett.
\nEin av gutane fann p\u00e5 \u00e5 knuse termometeret og spele med kvikks\u00f8lvkulene. \u00a0Ingen tenkte p\u00e5 at det kunne vere \u00a0helsefarleg. \u00a0Spelinga gjekk fint heilt til kulene datt p\u00e5 golvet og forsvann ned i golvsprekkene. \u00a0Der ligg dei vel enno, tenkjer eg.
\nLakkpenslane vaska vi med lynol! \u00a0Vi merka jo at vi vart godt susne i hovudet av dette arbeidet, men tenkte ikkje over at det kunne vere skadeleg.<\/p>\n

Derimot vekte det forskartrangen hos eit par av oss. \u00a0Hypotesen var denne: \u00a0Om det er slik at eit menneske vert susen og rusa av lynol, s\u00e5 m\u00e5 vel dette og gjelde for kattar? Her l\u00e5g det tilrette for eit vitskapeleg eksperiment for \u00e5 f\u00e5 fram fakta.
\nS\u00e5 det blei sendt bod p\u00e5 katten til l\u00e6raren. \u00a0Denne fekk s\u00e5 eit godt \u00a0penselstrok lynol p\u00e5 snuten og sendt avgarde. \u00a0Forskarane konstaterte ujamn gange og fyller\u00f8re. \u00a0Katten var ute av kontroll og gjekk rett i gjerdet.<\/p>\n

\"lynol-katte\"<\/a>
Tegning: Jarle S\u00e6lensminde<\/figcaption><\/figure>\n

Matematikk.<\/h3>\n

Eg sa at nokre av oss vart ekspertar til \u00e5 hale ut friminutta for \u00e5 sleppe undervisning. \u00a0Men eg minnest at mykje tid forsvann ogs\u00e5 i timen ved at vi brukte uhorveleg lang tid til \u00e5 kvesse blyantar med kateter-kniven framme ved omnen. \u00a0Brigten m\u00e5tte innskjerpe at bare ein om gongen fikk g\u00e5 fram i det \u00e6rendet. Vi kom aldri helt gjennom matematikkboka. \u00a0Likevel var det fleire som vart flinke i matematikk. \u00a0Eit par av jentene vart hyra inn av Sund og Austevoll Sparebank til \u00e5 rekne ut rente og f\u00f8re den inn i bankb\u00f8kene til kundane ved \u00e5rsskiftet. \u00a0Dei hadde nok l\u00e6rt prosentrekning.
\nEin gong h\u00f8yrde vi kraftige kanondr\u00f8nn fr\u00e5 Krossneset. \u00a0D\u00e5 vi gjekk ut, kunne vi sj\u00e5 lysglimta fr\u00e5 kanonane. \u00a0Sekundar seinare kom smella. \u00a0D\u00e5 fekk vi sj\u00f8lvsagt i oppg\u00e5ve \u00e5 rekne ut kor langt det var bort til kanonane.<\/p>\n

Ingebrigt Skoge kunne engelsk. \u00a0Det var det ikkje alle l\u00e6rarar som kunne den gongen. \u00a0Derfor fekk vi undervisning i det faget.<\/p>\n

Eksamen.<\/h3>\n

D\u00e5 vi gjekk i barneskulen , fekk vi karakterar. \u00a0Vi hadde \u00a0eksamen i dei skriftlege faga, og munnleg eksamen i alle dei munnlege faga. Slik opplevde eg munnleg eksamen:<\/p>\n

Heile klassen sat samla i klasserommet. \u00a0Krinsformann Ole Hummelsund, presten Fr\u00f8ysa, Rokstad (kvifor?) og Sigurd Grimstad ( som var l\u00e6rar fr\u00e5 Kleppe, og ordf\u00f8rar) \u00a0sat bak og skulle overh\u00f8yre eksamineringa. \u00a0L\u00e6raren v\u00e5r, Ingebrigt Skoge, var eksaminator. \u00a0Han skulle stille dei rette sp\u00f8rsm\u00e5la slik at vi fekk vist kva vi kunne, og helst slik at vi ikkje viste kva vi ikkje kunne.
\nAlle fekk sp\u00f8rsm\u00e5l dei m\u00e5tte svare p\u00e5. \u00a0Brigten \u00a0passa nok p\u00e5 \u00e5 tilpasse sp\u00f8rsm\u00e5la til dei som fekk dei. \u00a0Og mykje hadde vi \u00f8vd p\u00e5 p\u00e5 f\u00f8rehand. \u00a0Lurer p\u00e5 om det var slik at dei som kunne svare var oppe med h\u00f8gre handa, dei andre med venstre?<\/p>\n

50-\u00e5ra.<\/h3>\n

Elles var nok 1950-talet veldig forskjellig fr\u00e5 no p\u00e5 mange m\u00e5tar. \u00a0Det var ikkje s\u00e5 mange \u00e5ra sidan krigen var slutt. \u00a0Heimevernet hadde v\u00e5pen mange stader, og mykje l\u00e5g att etter krigen. \u00a0P\u00e5 skuleloftet l\u00e5g eit heilt lager med mausser-patronar. \u00a0Vi r\u00f8rde det aldri. \u00a0Men ein gong v\u00e5gde eg meg til \u00e5 ta ladegrep p\u00e5 Brigten sin Colt. \u00a0Den var sj\u00f8lvsagt ikkje ladd.<\/p>\n

I femti\u00e5ra var det ogs\u00e5 stor mangel p\u00e5 metall. \u00a0Skraphandlarane betalte gode prisar for alt av metall dei fekk tak i. \u00a0Vi gutane hadde dette som inntektskjelde n\u00e5r skraphandlaren kom til Klokkarvik eingong p\u00e5 hausten. \u00a0D\u00e5 leita vi alle stader for \u00e5 finne skrap. \u00a0Dei ivrigaste tok det ikkje s\u00e5 n\u00f8ye om skrapet eigentleg hadde ein eigar eller om det hang fast p\u00e5 eit hustak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

TIL DEG SOM ER INTERESSERT I LOKALHISTORIE ELLER GODE HISTORIER. (Fortald av: Johannes H\u00f8yland Skrivar og illustrasjoner: \u00a0Jarle S\u00e6lensminde.)   P\u00e5 siste lutefisklag i Grendahuset, … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":90,"menu_order":5,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-141","page","type-page","status-publish","hentry"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-06-29 16:52:17","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=141"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1503,"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141\/revisions\/1503"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/90"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klokkarvik.no\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}